Naturalne woreczki sensoryczne jako sposób na rozwój zmysłów dziecka

Naturalne woreczki sensoryczne jako sposób na rozwój zmysłów dziecka

Kategoria Rozwój
Data publikacji
Autor
WsparcieNauczyciela.pl

Naturalne woreczki sensoryczne pozwalają dziecku poznawać różnice między fakturami, ciężarem i dźwiękami podczas swobodnej zabawy. Nie przyspieszają rozwoju w przewidywalny sposób i nie zastępują kontaktu z opiekunem. Ich wartość zależy przede wszystkim od tego, czy są dostosowane do wieku dziecka, bezpiecznie wykonane i używane pod nadzorem dorosłego. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że dzieci uczą się przez zabawę i eksplorację, angażując zmysły, ruch, język oraz relacje z ludźmi i otoczeniem [1].

Czym są naturalne woreczki sensoryczne?

To małe, zamknięte saszetki tekstylne, których powierzchnia lub zawartość różni się fakturą, kształtem, masą, sprężystością bądź dźwiękiem. Mogą być wykonane z bawełny, filcu lub wełny oraz zawierać większe kawałki tkanin, suszone zioła albo wypełnienie przemieszczające się wewnątrz. Określenie „naturalne” odnosi się do pochodzenia materiałów. Nie potwierdza bezpieczeństwa ani jakości zabawki.

Takie woreczki wpisują się w podejście do domowej zabawy oparte na prostych materiałach, które można wykorzystywać wielokrotnie. Najważniejszy nie jest jednak sam przedmiot, lecz możliwość spokojnego badania go we własnym tempie i wspólnego odkrywania jego cech z opiekunem. WHO podkreśla znaczenie wczesnych aktywności z dorosłym oraz zapewniania dziecku okazji do zabawy i eksploracji [1].

Jak woreczki angażują zmysły dziecka?

Podczas ściskania i ugniatania dziecko odczuwa powierzchnię saszetki, jej sprężystość oraz ruch wypełnienia. Potrząsanie może angażować słuch, jeśli zawartość wydaje dźwięk. Oglądanie koloru woreczka i obserwowanie przemieszczającego się wypełnienia włącza wzrok. Materiały mogą się też różnić zapachem, choć u małych dzieci lepiej unikać silnych aromatów.

Zabawa sensoryczna może stwarzać okazję do chwytania, kierowania wzrokiem na poruszany przedmiot, skupiania uwagi, porównywania cech i poznawania słów opisujących doznania. Nie oznacza to, że każda z tych umiejętności rozwinie się dzięki używaniu woreczka. Znaczenie mają wiek dziecka, jego zainteresowanie, sposób korzystania z przedmiotu oraz przebieg wspólnej zabawy. Jest to swobodna eksploracja, a nie terapia lub ćwiczenie o gwarantowanym efekcie. WHO opisuje uczenie się małego dziecka jako proces związany zarówno z zabawą i zmysłami, jak i z ruchem, językiem oraz kontaktem z otoczeniem [1].

  Jak rozwijać motorykę ręki u dzieci przedszkolnych żeby wspierać ich rozwój?

Jak dobrać woreczek do wieku i potrzeb dziecka?

Dobór warto zacząć od ustalenia, co dziecko ma możliwość badać: fakturę, ciężar, dźwięk, sposób chwytania czy nazwy odczuwanych cech. Pojedyncza saszetka nie musi dostarczać wielu wrażeń jednocześnie. Niewielka liczba wyraźnych cech ułatwia zauważenie różnic, a łagodne bodźce pozwalają obserwować, czy dziecko chce kontynuować zabawę.

Woreczki można porównywać pod względem masy w gramach, wymiarów w centymetrach, rodzaju tkaniny, liczby faktur oraz tego, czy zawartość wydaje dźwięk. Są to parametry woreczka, a nie miary postępów rozwojowych. Istotne jest również to, jak dziecko może używać saszetki. Małe dziecko może ją gryźć, ciągnąć lub rzucać, dlatego odporność materiału i brak odłączanych elementów mają większe znaczenie niż wygląd.

WHO zaleca, aby rodzice i opiekunowie angażowali się w aktywności wspierające wczesne uczenie niemowląt i dzieci w pierwszych trzech latach życia. Poznawanie faktur i dźwięków może być częścią takiej codziennej, wspólnej zabawy, bez potrzeby zamieniania jej w obowiązkowe ćwiczenie [1].

Jak towarzyszyć dziecku podczas zabawy?

Rola dorosłego zaczyna się od przygotowania bezpiecznego miejsca i pozostania przy dziecku. Wspólne dotykanie, potrząsanie oraz nazywanie odczuwanych cech pomaga połączyć wrażenie ze słowem. Można też zestawić dwa woreczki i sprawdzić, który wydaje się bardziej miękki, cięższy lub cichszy. Taka rozmowa służy poznawaniu różnic, nie jest testem rozwoju.

Nie należy wymuszać kontaktu z materiałem. Dziecko może poprzestać na oglądaniu saszetki, odsunąć ją albo zakończyć zabawę. Obserwowanie tych reakcji pomaga dobrać intensywność bodźców do jego aktualnej gotowości. Woreczki uzupełniają wspólną aktywność, lecz nie zastępują rozmowy, ruchu ani bliskości opiekuna. Jeśli rodzic ma obawy dotyczące rozwoju dziecka, zabawa woreczkami nie zastępuje konsultacji specjalistycznej.

Na czym polega bezpieczne wykonanie i użytkowanie?

Saszetka powinna mieć trwały materiał, mocne szwy i zamknięcie, którego dziecko nie otworzy podczas używania. Przed zabawą oraz regularnie w trakcie użytkowania trzeba sprawdzać, czy tkanina się nie pruje, szwy pozostają całe, a zawartość nie wydostaje się na zewnątrz. Woreczek wykonany w domu nie staje się automatycznie zabawką spełniającą normy bezpieczeństwa.

  Naturalna poduszka sensoryczna z łuską gryki gorczycy i lawendą jako sposób na relaks

Szczególnej ostrożności wymagają niemowlęta i dzieci wkładające przedmioty do ust. Jeśli saszetka się otworzy, drobne wypełnienie może spowodować zadławienie. Nie należy umieszczać w woreczku, który mógłby się rozszczelnić, luźnych ziaren, koralików, guzików, pestek ani innych małych elementów. Amerykańska komisja CPSC wskazuje, że przepisy dotyczące małych części odnoszą się do produktów przeznaczonych dla dzieci poniżej trzeciego roku życia [2].

W amerykańskim kryterium regulacyjnym małą częścią jest obiekt mieszczący się w całości w cylindrze testowym o długości około 57,1 mm i średnicy około 31,7 mm. Te wymiary nie są wskazówką, jak duże powinno być wypełnienie domowej saszetki. Służą ocenie małych części w określonych przepisach [3].

Należy również wykluczyć wypełnienia, które mogą pęcznieć po połknięciu, szczególnie kulki wodne. Health Canada podaje, że po kontakcie z wodą mogą zwiększyć objętość nawet 1500 razy i powodować ciężkie obrażenia po połknięciu. Niebezpieczne jest także umieszczenie ich w nosie lub uchu. Instytucja odradza zabawę kulkami wodnymi dzieciom poniżej piątego roku życia [4].

Materiały powinny być czyste, suche, pozbawione ostrych krawędzi i silnego zapachu. Naturalne włókna także mogą wywołać dyskomfort lub reakcję alergiczną, dlatego przy niepokojących objawach trzeba zrezygnować z danego materiału. Dziecko powinno używać woreczka pod nadzorem dorosłego, zwłaszcza jeśli wkłada rzeczy do ust lub zawartość saszetki mogłaby się wysypać. Gdy zaczyna gryźć, rozrywać albo otwierać woreczek, zabawę należy przerwać.

Naturalne woreczki jako część codziennej zabawy

Dobrze dobrany woreczek daje dziecku sposobność do poznawania bodźców bez narzucania tempa ani oczekiwanego rezultatu. O jego przydatności decydują czytelne cechy, reakcja dziecka, obecność opiekuna i stan techniczny saszetki. Bezpieczna, wspólna eksploracja odpowiada zalecanemu przez WHO podejściu do wczesnego uczenia przez zabawę, ale pozostaje tylko jednym z elementów codziennych doświadczeń dziecka [1].

Bibliografia

  1. https://cdn.who.int/media/docs/default-source/mca-documents/child/early-child-development/improving-early-childhood-development-who-guideline-summary.pdf?sfvrsn=a6af5c84_1
  2. https://www.cpsc.gov/FAQ/Small-Parts-and-Choking-Hazard-Labeling-FAQs
  3. https://www.cpsc.gov/s3fs-public/Small-Parts-16-C-F-R-Part-1501-English.pdf
  4. https://www.canada.ca/en/health-canada/services/toy-safety/safety-advice-specific-toy-types.html

Dodaj komentarz