Jak wygląda program zajęć rewalidacji dla uczniów klas 1-3

Jak wygląda program zajęć rewalidacji dla uczniów klas 1-3

Kategoria Edukacja
Data publikacji
Autor
WsparcieNauczyciela.pl

Program zajęć rewalidacyjnych dla ucznia klas 1-3 to indywidualny plan rozwijania umiejętności, które pomagają dziecku komunikować się, uczyć, budować relacje i uczestniczyć w życiu szkoły. Powstaje na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz rozpoznania funkcjonowania ucznia. Jego cele, rodzaj zajęć i sposób ich prowadzenia zapisuje się w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym, czyli IPET [1].

Nie ma jednego programu odpowiedniego dla wszystkich dzieci w tym wieku. Dwoje uczniów z tym samym rozpoznaniem może potrzebować innego wsparcia, dlatego o treści zajęć decydują ich rzeczywiste możliwości, trudności, warunki nauki oraz obserwowane postępy [1].

Czym są zajęcia rewalidacyjne w klasach 1-3?

Rewalidacja jest specjalistycznym wsparciem edukacyjnym i terapeutycznym dla ucznia z niepełnosprawnością. Służy rozwijaniu jego mocnych stron, samodzielności i komunikacji oraz zwiększaniu możliwości udziału w lekcjach, przerwach i relacjach z rówieśnikami. Nie jest korepetycjami ani ogólnym wyrównywaniem zaległości w nauce [1].

W klasach 1-3 szczególne znaczenie mają umiejętności potrzebne dziecku w codziennym funkcjonowaniu szkolnym: wyrażanie potrzeb, rozumienie informacji, podejmowanie aktywności, współdziałanie z innymi i stopniowe zwiększanie samodzielności. Program powinien uwzględniać charakter edukacji wczesnoszkolnej, w której uczenie się odbywa także przez działanie i zabawę. Celem nie jest więc samo wykonanie ćwiczenia podczas spotkania, lecz możliwość korzystania z nabytej umiejętności poza nim [1].

Rewalidacja uzupełnia codzienne nauczanie, ale go nie zastępuje. Jest też odrębna od pomocy psychologiczno-pedagogicznej, choć obie formy wsparcia mogą się uzupełniać. Zakres każdej z nich należy ustalać zgodnie z potrzebami konkretnego ucznia, a nie według założenia, że wszystkie dostępne oddziaływania będą dla niego równie przydatne [1][2].

Na jakiej podstawie powstaje program rewalidacji?

Punktem wyjścia jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Zespół nauczycieli i specjalistów analizuje zawarte w nim zalecenia, a następnie zestawia je z rozpoznaniem funkcjonowania dziecka w szkole. W IPET określa sposób realizacji zaleceń oraz planuje zajęcia rewalidacyjne, w tym ich rodzaj, formę i cele [1].

Samo orzeczenie nie zastępuje obserwacji ucznia. Zespół ustala, co dziecko już potrafi, w jaki sposób komunikuje potrzeby, co utrudnia mu udział w zajęciach, jak reaguje na zmianę oraz jakie warunki pomagają mu się uczyć. Bierze pod uwagę zarówno trudności, jak i zasoby ucznia. Znaczenie ma również to, czy dana umiejętność pojawia się tylko podczas pracy ze specjalistą, czy jest wykorzystywana w zwykłych sytuacjach szkolnych [1].

  Program zajęć rewalidacji dla uczniów klas 4-8 jako wsparcie rozwoju szkolnego

Na tej podstawie zespół wybiera priorytety. Program nie powinien być zbiorem wszystkich możliwych ćwiczeń ani listą działań przypisanych automatycznie do diagnozy. Ma wskazywać te obszary, nad którymi praca może obecnie najbardziej poprawić funkcjonowanie dziecka [1].

Co powinien zawierać program zajęć rewalidacyjnych?

Najważniejszą częścią programu są indywidualne cele powiązane z potrzebami ucznia i zaleceniami z orzeczenia. Towarzyszą im ustalenia dotyczące rodzaju oraz formy zajęć, sposobów pracy i oceny postępów. Informacje te powinny być spójne z IPET, w którym zespół planuje wsparcie dziecka [1][2].

Cel warto opisać przez umiejętność, sytuację, w której ma być używana, oraz sposób rozpoznania postępu. Ogólne sformułowanie dotyczące poprawy komunikacji nie mówi jeszcze, co dokładnie uczeń ma opanować. Cel obserwowalny pozwala natomiast dobrać działania, ustalić warunki ćwiczenia i sprawdzić, czy dziecko coraz częściej korzysta z umiejętności samodzielnie.

Przy monitorowaniu komunikacji użytecznym wskaźnikiem może być liczba sytuacji, w których uczeń sam sygnalizuje potrzebę pomocy, przerwy lub dokonania wyboru. Ocena powinna uwzględniać jego sposób porozumiewania się. Trzeba też zapisać punkt wyjścia, warunki obserwacji i termin ponownej oceny. Dzięki temu pojedynczego udanego działania nie uznaje się pochopnie za trwały postęp.

Program powinien pozostawiać możliwość zmiany celów i metod. Gdy dziecko opanuje daną umiejętność albo pojawią się nowe potrzeby, zespół może odpowiednio zmodyfikować IPET. Podobnej analizy wymaga brak postępów: zanim uzna się cel za nieosiągalny, warto sprawdzić poziom trudności, sposób prowadzenia zajęć i warunki, w których uczeń pracuje [1].

Jakie obszary może obejmować rewalidacja?

Zakres zajęć zależy od funkcjonowania ucznia. Może obejmować komunikację, umiejętności społeczne, procesy poznawcze, sprawność ruchową, potrzeby sensoryczne oraz samodzielność. Dobór działań powinien odpowiadać ustalonym celom i kompetencjom osoby prowadzącej zajęcia [1].

W przepisach dotyczących planowania wsparcia wskazuje się między innymi rozwijanie umiejętności społecznych i komunikacyjnych. W przypadku zaburzeń mowy lub jej braku istotna może być nauka komunikacji wspomagającej i alternatywnej, określanej skrótem AAC. Dla ucznia niewidomego znaczenie mogą mieć orientacja przestrzenna i nauka pisma Braille’a [1].

Potrzeby ucznia z autyzmem mogą dotyczyć komunikacji społecznej, rozumienia sytuacji i reguł, elastyczności działania oraz regulacji emocji. Przy niepełnosprawności wzroku ważne może być bezpieczne poruszanie się, a przy trudnościach słuchowych sposób przekazywania informacji i wspieranie komunikacji. Nie są to jednak gotowe programy wynikające z samego rozpoznania. O włączeniu danego obszaru decyduje rozpoznanie potrzeb konkretnego dziecka [1].

W pracy można korzystać z komunikacji wspomagającej, narzędzi cyfrowych i rozwiązań zwiększających dostępność. Ich zastosowanie ma sens wtedy, gdy ułatwiają uczniowi osiąganie ustalonych celów i są używane w sposób spójny także poza zajęciami rewalidacyjnymi. Nowe narzędzie nie powinno zastępować oceny tego, czy rzeczywiście pomaga dziecku [1].

  Karty pracy na zajęcia korekcyjno kompensacyjne rewalidacyjne dla uczniów klas 1 2 i 3

Jak wyglądają zajęcia rewalidacyjne w praktyce?

Zajęcia mogą odbywać się indywidualnie albo w grupie. Formę należy powiązać z celem: praca indywidualna pozwala skupić się na określonej umiejętności i dostosować tempo, natomiast niewielka grupa daje możliwość korzystania z niej w kontakcie z rówieśnikami. Ustalenia dotyczące rodzaju, liczby i formy zajęć powinny znaleźć odzwierciedlenie w IPET [2].

Pojedyncze spotkanie może mieć przewidywalną strukturę: przypomnienie celu, pracę nad wybraną umiejętnością, próbę jej zastosowania oraz krótkie podsumowanie. Jeżeli przewidywalność pomaga uczniowi w działaniu, prowadzący może stosować czytelny plan, jasne instrukcje i wcześniejsze zapowiadanie zmian. Sposób organizacji spotkania dostosowuje się jednak do dziecka, a nie odwrotnie.

W oddziałach ogólnodostępnych i integracyjnych minimalny tygodniowy wymiar zajęć rewalidacyjnych wynosi co do zasady 2 godziny na ucznia [2]. W oddziałach specjalnych wymiar ustala się na oddział i zależy on od rodzaju szkoły oraz uczniów. Nie ma więc jednej liczby godzin właściwej dla wszystkich klas 1-3, niezależnie od miejsca kształcenia [3].

Jak sprawdza się postępy i wykorzystuje umiejętności poza zajęciami?

Realizacja programu wymaga współpracy prowadzącego rewalidację z wychowawcą, nauczycielami edukacji wczesnoszkolnej i innymi specjalistami. Gdy uzgodnione sposoby komunikowania się, przekazywania poleceń i wspierania samodzielności są stosowane spójnie, uczeń ma większą możliwość korzystania z ćwiczonych umiejętności podczas lekcji i przerw. W miarę możliwości oraz po uzgodnieniu z rodziną podobne strategie mogą wspierać dziecko także w domu [1].

Zespół powinien regularnie porównywać obserwacje z celami zapisanymi w IPET. Ważna jest nie tylko poprawa podczas samych zajęć, lecz również to, czy uczeń korzysta z umiejętności w codziennym życiu szkolnym. Okresowa ocena pozwala ustalić, które działania są skuteczne, co wymaga dostosowania i jakie cele stały się aktualne na kolejnym etapie [1].

Dobry program rewalidacji dla klas 1-3 jest zatem konkretny, ale nie sztywny. Wynika z orzeczenia i rozpoznania funkcjonowania dziecka, określa możliwe do obserwowania cele, porządkuje pracę specjalistów i nauczycieli oraz zmienia się wraz z potrzebami ucznia [1][2].

Bibliografia

  1. https://sip.lex.pl/edukacja-i-nauka-cta587/oswiata-cta179/ksztalcenie-specjalne-cta187/indywidualny-program-edukacyjno-terapeutyczny-cta6350
  2. https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/pl/eurypedia/poland/zapewnienie-wsparcia-dla-uczniow-ze-specjalnymi-potrzebami-edukacyjnymi-w-0
  3. https://isap.sejm.gov.pl/isap.Nsf/download.xsp/WDU20260001028/O/D20261028.pdf

Dodaj komentarz